ARGAGIXISADA YAA ABUURA, ABAABULA OO HUBEEYA?

Qormadan waxay ka tarjumeysaa aragtiyo iyo Shaki ku saabsan ku lug-ahaanshaha Reer Galbeedka ee abuurista iyo abaabulka kooxaha argagixisada.

Fikirka Wahaabiyada (ama Salafiyada xagjirka ah) ayaa abuuray dhibaatooyin iyo kala qeybsanaan baahsan Islaamka Dhaxdiisa Gaar ahaan Wadamada islaamka ah sida Somaaliya, ee dhaqan ahaan u nabdoonayd, taasoo sal u ahayd diinta Islaamka ee dhexdhexaadka ah. Saamaynta fikirkan ayaa lagu arkay dhinacyo kala duwan:

Sidii kacaanka dal-ka-saarka ciidamada reer galbeedku uu uga curtay Galbeedka Afrika, siiba Burkina Faso, Niger iyo Mali, iyo waliba soodhaweyntii Mareykanka ee Al-Joulani, madaxweynaha aan la dooran ee Suuriya, horena u ahaa madaxa al-Qaacida Suuriya iyo waliba wax-ka-aasaasihii Daacish, waxaa soo shaacbaxay in argagixisadu tahay tacab loo isticmaalo waddamada la rabo in dawlad taabacsan reer Galbeedka loo dhiso, ama mid taabacsan isbalaarinta Israal ee qorshaha loo bixiyey ‘Greater Israel.’ Fikirkaan waxaa ayidaya jiritaan la’aanta waddan aan Muslin ahayd oo al-Qaacida iyo Daacish ay illaa hadda weerareen, aan ka ahayn in weerar kasta oo ay qaadaan uu u gogol xaaro dawlad taabacsan Mareykanka iyo Israa’iil ama mid u gogol xaarta in Israal ay dalkaas qaybo kamid ah dagaal la’aan kula wareegto, sida Suuriya oo kale.

Aragtidan

1. Gaalaysiin (Takfeer) iyo Kala Qeybsanaan Bulsho

Mid ka mid ah dhibaatooyinka ugu waaweyn ee ka dhashay faafitaanka fikirkan Soomaaliya waa dhaqanka gaalaysiinta (takfeerka). Kooxaha raacsan fikirkan waxay si fudud u gaalaysiiyaan dadka aan raacin habkooda diinta ee adag.

Beegsiga Soofiyada: Waxay u arkaan culimada iyo dadweynaha Soofiyada (oo ah aqlabiyadda Soomaaliyeed) inay yihiin gaalo ama bidcooleyaal, taasoo keentay iskahorimaadyo toos ah iyo kala qeybsanaan weyn oo bulshada dhexdeeda ah.

2. Xagjirnimo, Rabshado, iyo Argagixisanimo

Fikirkan xagjirka ah ayaa si toos ah u horseeday aasaaska kooxo argagixiso ah sida Al-Shabaab. Kooxahani waxay isticmaalaan magaca diinta si ay u waxyeeleeyaan nafta iyo maalka umadda.

Ficilada Argagixisanimo: Waxay ku lug leeyihiin isqarxin, dilal qorsheysan, iyo falal kale oo argagixisanimo ah oo aan waafaqsaneyn diinta Islaamka ee dhabta ah, taasoo nabadgelyo xumo baahsan ka abuurtay dalka.

3. Burburinta Goobaha Taariikhiga ah

Qeybo ka mid ah kooxaha ku saleysan fikirkan ayaa sidoo kale bartilmaameedsaday oo burburiyay goobaha taariikhiga ah ee qiimaha weyn u lahaa dhaqanka iyo diinta Soomaaliyeed, gaar ahaan qubuuraha awliyada iyo goobaha cibaadada ee Soofiyada, iyagoo u arka inay yihiin “bidco”. Tani waxay meesha ka saartay taariikh iyo hidde-socdaal facweyn.

Mowqifka Culimada Soofiyada iyo Difaaca Dhaqanka

Culimada Soofiyada ee dariiqooyinka (sida Qadiriyah, Ahmadiya, iyo Salihiyah) ayaa si adag uga digay fidnada iyo khatarta fikirkan cusub ee Soomaaliya la keenay. Dhaqan ahaan, Soomaalidu waxay ahaayeen Soofi, hab diimeed dhexdhexaad ah, nabdoon, oo ka fog siyaasad qalloocan.

Ahlus Sunnah Wal Jamaaca (ASWJ): Culimadan Soofiyada ah waxay qaateen hubka, gaar ahaan ururka Ahlus Sunnah Wal Jamaaca, si ay uga hortagaan faafitaanka Wahaabiyada iyo kooxaha la xiriira Al-Shabaab. Dagaalkoodu waxa uu ahaa difaac ay ku difaacayaan diinta, dadka, iyo dhaqanka soo jireenka ah ee Soomaaliyeed.

Aragtida Ganacsiga Diinta iyo Faragelinta Caalamiga ah

Waxaa jira aragti la aaminsan yahay in qaar ka mid ah kooxaha Wahaabiyada ay yihiin dad adduunyo oo ka ganacsada diinta, iyadoo fikir kooduna yahay gaalaysiin iyo waxyeeleynta umadda naftooda iyo maalkooda.

Ugu dambeyntii, dowladda Soomaaliya iyo culimada dalkuba waxay ku baaqeen in si wadajir ah loola dagaallamo fikirkan qalloocan ee Al-Shabaab, si loo soo celiyo nabadgelyada, midnimada, iyo wada noolaanshaha umadda Soomaaliyeed.

WQ: Mohamed Abdi Osman Mohamed Abdi Osman Faradheere